دولت الکترونیک و روند آن در ایران
يكي از مهمترين مقولات در جامعه اطلاعاتي، مسئله دولت الكترونيك
است. دولت الكترونيك به معناي فراهم كردن شرايطي است كه دولتها بتوانند
خدمات خود را به صورت شبانه روزي و در تمام ايام هفته به شهروندان ارائه
كنند.
اين امر در سالهاي اخير به طور جدي در دستور كار دولتها قرار گرفته است
و دولتمردان هوشمند نيروهاي خود را در راه تحقق چنين شرايطي بسيج كردهاند
و درصدد برآمدهاند كه فرآيندهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي را با كمك
فناوري نوين ارتباطات و اطلاعات اصلاح كرده و از اين طريق به شيوه
كارآمدتري به ارائه خدمات به شهروندان بپردازند.
در حقيقت، به كارگيري و گسترش دولت الكترونيك غالبا در جهت انجام تغييرات
در فرآيندهاي دولتي نظير تمركززدايي، بهبود كارايي و اثربخشي است.
اصولا تعريف واحدي در باره دولت الكترونيك وجود ندارد و اين مسئله ناشي از ماهيت پويا و متغير فناوري است.
امروزه به استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات به منظور بهبود كارايي و
اثربخشي، شفافيت اطلاعات و مقايسه پذيري مبادلات اطلاعاتي و پولي در درون
دولت، بين دولت و سازمانهاي تابعه آن، بين دولت و شهروندان و بين دولت و
بخش خصوصي دولت الكترونيك اطلاق ميشود.
ما كجاييم؟
دولت الكترونيك در ايران با وجود آن كه هنوز متولي مستقلي ندارد، اما در
بعضي حوزهها فعال است. قريب به 1000 سايت دولتي ايران با وجود همه
كاستيها و نقصهايي كه در اطلاعرساني ديجيتالي رسمي در وب وجود دارد،
بخشي از روابط عمومي ديجيتالي كشور را به دوش مي كشند.
دفاتر دولت الكترونيك كه در استانهاي مختلف كشور راهاندازي شده است،
خدمات مختلف انتظامي و ثبتي را انجام ميدهند و اين خود يك گام به جلو در
ارائه خدمات به شهروندان الكترونيكي ايران است.
اعطاي دهها ميليارد تومان تسهيلات از طريق طرح تكفا به بخش خصوصي در جهت
تقويت زيربناي اقتصادي و علمي بخش خصوصي در حوزهاي تي، خود تاثير
غيرمستقيمي در گسترش دولت الكترونيك در ايران دارد.
با اين وجود، دولت الكترونيك ما با رويههايي كه در كشورهاي غربي حاكم
است، از عقب ماندگي ساختاري و اجرايي رنج مي برد كه قطعا عزم ملي و ايجاد
طرح جامع در اين راستا، مي تواند در چشمانداز بيست ساله كشور، مشكلگشاي
بسياري از موانع پيش روي باشد.
خلق دولت الكترونيك
يكي از مهمترين فرصتهايي كه فناوريهاي نوين ارتباطي و اطلاعاتي را پيش
روي ما قرار ميدهند، امكان استفاده از اين فناوري براي مهندسي مجدد
معماري دولت و قابل دسترستر، كارآمدتر و پاسخگوتر ساختن آن است.
استفاده از اين نوآوريها در فرآيند اداره امور جامعه، موجب پديدار شدن واقعيتي به نام دولت الكترونيك شده است.
امروزه عوامل مختلفي دست در دست يكديگر دادهاند تا دولتها را وادار به تجربه شكل جديدي از اداره جامعه بكنند.
انتظارات افراد در مورد خدمات و محصولات و نيز نحوه و كيفيت ارائه آن به
طور روزافزون در حال تغيير است و دولت نيز بايد پاسخگوي اين نيازها و
انتظارات باشد. آنان خواهان اين هستند كه ساعات كار موسسات دولتي افزايش
يابد و هر زمان كه خواستند بتوانند كارهاي خود را انجام دهند، در صفها
معطل نشوند، خدمات باكيفيت تري دريافت كنند، خدمات و محصولات ارزان تري به
دستشان برسد و مواردي از اين دست كه پاسخگوترين شكل دولت براي اين
انتظارات در حال حاضر دولت الكترونيك است.
دولتها همچنين براي جذب سرمايه، كارگران ماهر، گردشگران و ساير موارد با
يكديگر در رقابت هستند و بدين منظور به امكانات جديدي نياز دارند كه دولت
الكترونيك اين امكانات را فراهم ميكند.
دولت الكترونيك براي كيفيت خدمات رساني به شهروندان، فرصتهاي خوب زيادي
را ايجاد ميكند. شهروندان قادرند به جاي چند روز يا چند هفته ظرف چند
دقيقه يا چند ساعت اطلاعات يا خدمات مورد نظر خود را دريافت كنند.
شهروندان، شركتها و سازمانهاي وابسته به دولت مي توانند بدون استخدام
وكلاي دادگستري و حسابداران گزارشهاي خواسته شده را دريافت كنند.
كارمندان دولت مي توانند به سادگي و به صورت كارآمد مانند كاركنان دنياي تجارت امور خود را انجام دهند.
يك استراتژي موثر در زمينه استقرار دولت الكترونيك به بهبودهاي قابل ملاحظهاي از قبيل موارد ذيل در دولت منجر خواهد شد؛
تسهيل خدمت رساني به شهروندان
حذف ردههايي از مديريت دولتي (كوچك سازي اندازه دولت)
تسهيل اخذ اطلاعات و خدمات توسط شهروندان و شركتها و همچنين سازمانهاي وابسته به دولت
تسهيل فرآيندهاي كاري سازمانها و كاهش هزينهها از طريق ادغام و حذف سيستمهاي اضافي و موازي
نمادهاي مورد استفاده در دولت الكترونيك
نمادهاي دولت الكترونيك نشان دهنده اين است كه يك دولت الكترونيك مي تواند بخشها و افراد را با يكديگر مرتبط سازد
G2C GOVERNMENT TO CITIZEN (تعامل ميان دولت و شهروندان): مهمترين و
گسترده ترين نوع كاربرد دولت الكترونيك، رابطه دولت با شهروندان و بالعكس
است. اين رابطه شامل اخذ اطلاعات از سوي شهروندان از سازمانهاي دولتي و
ارائه خدماتي از سوي دولت به شهروندان به شيوه الكترونيك است G2G
GOVERNMENT TO GOVERNMENT (تعامل ميان سازمانهاي دولتي): در اين نوع
رابطه، سازمانهايي كه در زمينههاي مختلف به اطلاعات نياز دارند،
ميتوانند از طريق شبكههاي موجود به اين اطلاعات دسترسي يافته و خدمات
خود را سريع تر به شهروندان ارائه كنند.
BUSINESS G2B GOVERNMENT TO (تعامل ميان سازمانهاي دولتي و بخش خصوصي):
اين نوع رابطه، اولين رابطهاي بود كه توسعه پيدا كرد كه در اين راستا
پرداخت ماليات، اخذ آمار و اطلاعات ، ارائه تسهيلات و نحوه اخذ مجوزهاي
مختلف محتواي اين نوع تعامل را شكل ميدهد.
G2E GOVERNMENT TO EMPLOYEES ( تعامل ميان دولت و كارمندان دولت): اطلاعات
پرسنلي كاركنان، دريافت خدمات پرسنلي و ساير اطلاعات قابل مبادله ميان
سازمانهاي دولتي و كاركنان دولت در اين چارچوب قرار مي گيرند.
اين چهار نوع كاربرد، ستونهاي اصلي دولت الكترونيك تلقي ميشود و در واقع اين ارتباطات است كه روح دولت الكترونيك را تشكيل ميدهد.
ادامه مطلب
